بعضی از قطعات تشکیل دهنده ماشین برای مدت طولانی دوام می‌آورند، در حالی که بعضی از قطعات "مصرفی" محسوب می‌شوند و باید به صورت دوره‌ای عوض شوند. نادیده گرفتن قطعات مصرفی ماشین می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی، هزینه‌های سنگین و حتی خطرات ایمنی شود.

معرفی قطعات مصرفی ماشین

روغن موتور

یکی از مهم‌ترین قطعات مصرفی ماشین روغن موتور است. وظیفه اصلی آن روان‌کاری قطعات متحرک موتور، کاهش اصطکاک و انتقال حرارت است. با گذشت زمان و کارکرد موتور، روغن خاصیت خود را از دست داده و با ذرات فلزی و رسوبات آلوده می‌شود. عدم تعویض به موقع روغن می‌تواند باعث فرسودگی سریع قطعات موتور، افزایش مصرف سوخت و در نهایت خرابی کامل موتور شود. زمان تعویض روغن موتور هر 5,000 تا 10,000 کیلومتر یا هر 6 ماه است.

روغن گیربکس

یکی دیگر از قطعات مصرفی خودرو روغن گیربکس است. روغن گیربکس وظیفه روان‌ کردن چرخ‌دنده‌ها و قطعات گیربکس را بر عهده دارد. در گیربکس‌های اتوماتیک، این روغن علاوه بر روان‌کاری، برای انتقال نیرو و کنترل دنده‌ها هم حیاتی است. روغن گیربکس کثیف یا کم می‌تواند باعث تعویض دنده سخت، آسیب به چرخ‌دنده‌ها و هزینه‌های زیاد تعمیر گیربکس شود. زمان تعویض معمولاً هر 50,000 تا 100,000 کیلومتر، بسته به نوع خودرو (دستی یا اتوماتیک) و توصیه سازنده است.

مایع خنک‌کننده

مایع خنک کننده از داغ شدن بیش از حد موتور جلوگیری می‌کند و در فصل‌های سرد مانع از یخ‌زدگی آن می‌شود. مهم است که مایع خنک کننده به موقع عوض شود چون مایع خنک‌کننده کهنه خاصیت ضد یخ و ضد خوردگی خود را از دست داده و می‌تواند باعث جوش آوردن موتور یا زنگ‌زدگی رادیاتور و مجاری آب شود.

روغن ترمز

یکی دیگر از قطعات مصرفی خودرو که بسیار مهم است روغن ترمز است. وظیفه اصلی روغن ترمز این است که نیروی پای شما روی پدال ترمز را به فشار قوی تبدیل کند و این فشار را از طریق لوله‌ها به تمام چرخ‌ها برساند. این فشار قوی باعث می‌شود لنت‌ها به دیسک یا کاسه چرخ‌ها بچسبند و سرعت خودرو کم شده یا کاملاً متوقف شود. روغن ترمز جذب کننده رطوبت است و با گذشت زمان، آب را به خود جذب کرده و کارایی خود را از دست می‌دهد. روغن ترمز آلوده به آب می‌تواند باعث کاهش عملکرد ترمز و حتی از کار افتادن کامل آن شود. زمان تعویض روغن معمولا هر 2 سال یکبار است.

فیلتر روغن

این فیلتر وظیفه تصفیه روغن موتور از ذرات فلزی و رسوبات را بر عهده دارد. معمولاً همزمان با هر بار تعویض روغن موتور شما باید فیلتر روغن ماشین خود را عوض کنید.  تعویض فیلتر روغن بسیار مهم است چون فیلتر روغن کثیف باعث می‌شود ذرات آلوده به موتور بازگردند و به آن آسیب بزنند.

فیلتر هوا

یکی دیگر از قطعات مصرفی ماشین فیلتر هواست. فیلتر هوا از ورود گرد و غبار و ذرات معلق به داخل موتور جلوگیری می‌کند.

هر 15,000 تا 25,000 کیلومتر یا هر سال فیلتر هوا باید تعویض شود. در مناطق با گرد و غبار زیاد، ممکن است نیاز به تعویض زودتر باشد. فیلتر هوای کثیف باعث کاهش جریان هوا به موتور، کاهش قدرت، افزایش مصرف سوخت و تولید آلایندگی بیشتر می‌شود.

فیلتر سوخت

این فیلتر ناخالصی‌ها و آلودگی‌های موجود در بنزین یا گازوئیل را قبل از ورود به موتور تصفیه می‌کند. زمان تعویض این قطعه مصرفی خودرو هر 30,000 تا 60,000 کیلومتر است. فیلتر سوخت کثیف باعث کاهش فشار سوخت، لرزش موتور، کاهش قدرت و در موارد شدید، خاموش شدن موتور می‌شود.

فیلتر کابین

این فیلتر هوای ورودی به سیستم تهویه مطبوع را تصفیه می‌کند و مانع ورود گرد و غبار، گرده گیاهان و آلودگی‌ها به داخل کابین می‌شود.

زمان تعویض فیلتر کابین هر 12 تا 24 ماه است. فیلتر کابین کثیف باعث کاهش قدرت دمندگی کولر و بخاری، بوی نامطبوع و حتی مشکلات تنفسی برای سرنشینان می‌شود.

لنت ترمز

یکی دیگر از قطعات مصرفی ماشین لنت ترمز است. لنت‌ها قطعاتی هستند که با دیسک ترمز درگیر شده و با ایجاد اصطکاک باعث کاهش سرعت و توقف خودرو می‌شوند.

زمان تعویض لنت‌ها بسته به سبک رانندگی معمولاً هر 30,000 تا 70,000 کیلومتر است. لنت‌های فرسوده باعث افزایش مسافت ترمز، صدای سایش و در صورت ساییدگی کامل، آسیب جدی به دیسک ترمز می‌شوند.

دیسک ترمز

دیسک‌ها صفحاتی فلزی هستند که لنت‌ها روی آن‌ها فشار می‌آورند. با گذشت زمان و در اثر اصطکاک، دیسک‌ها نازک می‌شوند و نیاز به تعویض یا تراشکاری پیدا می‌کنند. دیسک‌های فرسوده یا تاب‌دار باعث لرزش فرمان هنگام ترمزگیری و کاهش عملکرد ترمز می‌شوند.

معمولاً پس از 2 تا 3 بار تعویض لنت یا در صورت فرسودگی و تاب برداشتن زمان تعویض دیسک ترمز است.

تسمه دینام

این تسمه نیروی موتور را به قطعاتی مانند دینام، پمپ هیدرولیک فرمان، کمپرسور کولر و پمپ آب منتقل می‌کند. پاره شدن این تسمه باعث از کار افتادن دینام (و تخلیه باتری)، پمپ آب (و داغ شدن موتور) و سیستم هیدرولیک فرمان می‌شود.

تسمه تایم

یکی دیگر از قطعات مصرفی ماشین تسمه تایم است. این قطعه وظیفه هماهنگ‌سازی حرکت میل‌لنگ و میل سوپاپ‌ها را بر عهده دارد. در برخی خودروها از زنجیر تایم به جای تسمه استفاده می‌شود که طول عمر بیشتری دارد. زنجیر تایم معمولاً نیاز به تعویض ندارد مگر در صورت شنیدن صدای غیرعادی.

پاره شدن تسمه تایم یک فاجعه برای موتور است. این اتفاق باعث برخورد سوپاپ‌ها با پیستون‌ها و آسیب جدی و پرهزینه به موتور می‌شود. زمان تعویض تسمه تایم معمولاً هر 60,000 تا 100,000 کیلومتر است.

لاستیک

یک دیگر از قطعات مصرفی خودرو لاستیک‌ها هستند. لاستیک‌ها تنها نقطه تماس خودرو با جاده هستند. آج لاستیک به مرور زمان فرسوده شده و کارایی خود را از دست می‌دهد. لاستیک‌های فرسوده باعث کاهش چسبندگی، افزایش خطر هیدروپلنینگ (سر خوردن روی آب) و کاهش عملکرد ترمز می‌شوند.

زمان تعویض لاستیک‌ها معمولاً هر 50,000 تا 80,000 کیلومتر یا در صورت فرسودگی آج و مشاهده ترک هستند.

باتری

باتری وظیفه تأمین برق برای استارت زدن خودرو و قطعات برقی را بر عهده دارد. عمر مفید باتری محدود است. باتری ضعیف یا خراب باعث می‌شود خودرو استارت نخورد و عملکرد سیستم‌های برقی مختل شود. زمان تعویض باتری معمولاً هر 2 تا 5 سال است.

سخن پایانی

نگهداری صحیح از قطعات مصرفی خودرو یک سرمایه‌گذاری برای آینده است. با تعویض به موقع این قطعات، نه تنها ایمنی خود و سرنشینان را تضمین می‌کنید، بلکه از هزینه‌های بسیار سنگین‌تر ناشی از خرابی‌های بزرگ جلوگیری کرده و عمر مفید خودروی خود را به طور چشمگیری افزایش می‌دهید.